مكاتب جديد اجتماعى - اقتصادى - فلسفى و حوزهء مباحث دينى يكى از ويژگىهايى كه براى تفسير اين دوره برشمرده شده ، پرداختن به مسائل اجتماعى است تا بدان حد كه اين گونه تفسير به « مكتب اجتماعى » نام بردار شده است . « 1 » موضوعات اجتماعى متنوع هستند و از طرق مختلفى به عرصهء تفسير كشيده شده‌اند . پيش از اين به مباحث مربوط به زن اشاره كرديم كه از جملهء طرق طرح آن در تفسير ، انتقادهاى مستشرقان بود . در اين بين ، كمونيسم و سوسياليسم با تعرض به موقعيت اسلام در جامعه ، زمينه ساز كشانده شدن متفكران اسلامى به مباحث اجتماعى و اقتصادى بوده‌اند . در اين جا نيز ما از ميان مسائل اجتماعى ، تنها به اين موضوع مىپردازيم . مكاتب جديد در بعد اجتماعى - اقتصادى از ميان مكاتب مختلف اجتماعى و اقتصادى و از ميان همهء معارضه‌هاى ايدئولوژيك در برابر اسلام در قرن اخير ، براى كمونيسم و سوسياليسم ، در ميان كشورهاى جهان سوم و از جمله ، كشورهاى اسلامى بايد حسابى ويژه باز كنيم . سوسياليسم از ناسيوناليسم و دمكراسى ، خود را به دعوت‌هاى اصلى اسلام در زمينهء برادرى ، هماهنگى و مساوات نزديك‌تر جلوه داده بود تا بدان جا كه ادعا مىشد كه در يك سطح و ساحت خاص ، اسلام و سوسياليسم به عنوان دو نظام از مهندسى اجتماعى - سياسى در توجهى كه به جمع گرايى يا تعديل بين منافع جمع و فرد و كنترل دولت و توزيع عادلانهء ثروت دارند ، اتفاق دارند . « 1 »

--> ( 1 ) حميد عنايت ، انديشه سياسى در اسلام معاصر ، ص 242 .